Araştırma görevlilerinin mecburi hizmet ve taahhütname senetleri hakkında, Madde kapsamında mecburi hizmet yükümlüsü araştırma görevlisinin taahhüt ve kefalet senedine karşı açtığı davada, araştırma görevlisinden mecburi hizmet karşılığı almış olduğu maaşların iadesinin talep edilemeyeceği, bir şekilde mecburi hizmeti yerine getirmeyen araştırma görevlisinin emeği karşılığında kazandığı maaşın iadesinin mümkün olmadığı, mecburi hizmet karşılığında öngörülen tek yükümlülüğün araştırma görevlisine bir başka yükseköğretim kurumunda görev verilmemesi şeklinde olduğu hakkında mahkeme kararıdır.
Anayasa’nın 18. maddesinde zorla çalıştırma yasağı ile birlikte düzenlenen angarya yasağı açısından yüklenme senetlerindeki maaşın geri verileceği yönündeki düzenleme değerlendirildiğinde; angarya yasağı, Anayasa Mahkemesi kararlarında; kişinin emeğinin karşılığını almadan zorla çalıştırılması, bir maldan ya da kişinin çalışmasından karşılıksız yararlanma şeklinde tanımlanmıştır. (bkz. AYM, E:2011/150, K:2013/30, KT:14/02/2013) Araştırma görevlileri, taahhüdün ihlali halinde maaşların geri verilmesiyle ücret ödenmeksizin çalışmış olma durumunda olacaklarından taahhüt senedindeki maaşların geri ödeneceği yönündeki düzenlemenin bu yönüyle angarya yasağının ihlali olduğu kabul edilmelidir. (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 03/06/2021 Tarih ve 2020/5505 Esas, 2021/5967 Karar sayılı emsal içtihadı.) Yapılan bu açıklamalar ışığında somut olaya bakıldığında ve özellikle davaya konusu istemin davacının çalışması karşılığı ödenen yurtiçi aylığı niteliğinde olduğunun anlaşılmasına göre davanın kabulüne karar verilmesi usül ve yasaya uygun olup davalı vekilinin istinaf talebinin HMK’nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
